Leren lijden boekreview

Leren Lijden boekreview
Door Timo van Kempen

Ruim 25 jaar werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg
www.contexistentie.nl

Het boek Leren lijden van Martin Appelo laat zich lezen als directe hulp voor mensen die een flinke stap verder willen gaan in de soms ogenschijnlijk willekeurige vraagstukken rondom ‘waarom ik? – waarom dit? – waarom nu?’.

Levensvragen

Appelo, dat wisten we al, is van vele markten thuis. De van huis uit psycholoog, filosoof en hulpverlener, schrijft thans een boek dat aanspoort tot het bevragen van de diepere vragen van het leven.

Het leven is eindig en kent vele perversies. Perversies in de zin dat lijden soms of zelfs vaak ongevraagd ons deel is. En daarmee onlosmakelijk verbonden is met het bestaan. Tot en met de onherroepelijke eindigheid ervan.

Nieuwe ruimte

Beroepshalve bestaat Appelo’s werk er deels uit dat hij terminale kankerpatiënten nabij is in hun laatste levensfase. Zoiets gaat menig hulpverlener op de langere termijn niet in de koude kleren zitten.

Tenzij het lijden en de vergankelijkheid een zinvolle plek krijgt. Als dit lukt dan herschept dit levensruimte voor zowel hulpverlener als stervende.

Maar er zijn vele vormen en gradaties van lijden. De ene mens ziet onherroepelijk zijn dood naderen, de andere mens ziet ‘slechts’ niet vervuld wat hij graag wenst.

Leren van andermans levensverhaal

Martin Appelo bouwt zijn boek systematisch op. Allereerst is het zaak om tot begripsbepaling te komen: ‘wat is lijden?’. Het ene leed is immers het andere niet. Leed laat zich ontleden en differentiëren. Van situationeel tot existentieel. De auteur brengt verschillende nuances aan waarvan de lijdzaamheid an sich natuurlijk niet kunnen worden onderscheiden.

Interessant is dat Appelo het fenomeen lijden en de toevalstreffer daarvan, boven het individuele niveau uittrekt. De auteur gebruikt zowel westerse als oosterse bronnen die illustreren hoe de mens zich als collectief tot het lijden verhoudt. Naar eigen zeggen betracht hij hierbij niet de volledigheid. Deze bescheidenheid past.

De auteur heeft bij het omgaan met lijden een sterke voorkeur: accepteren ervan is vruchtdragender dan het bestrijden ervan. Dit mag worden gezien als de kern van zijn pleidooi.

Okee dus: lijden hoort erbij en maakt deel uit van het bestaan. Maar wat nu?

Handvatten voor waardigheid

Appelo zou zijn goede naam geen eer aandoen als hij geen handvatten zou aanbieden. Het zijn handvatten die recht doen aan de waardigheid van het menselijk bestaan. Het zijn handvatten die op geen enkel punt afbreuk doen op de ervaring van lijden. Het zijn handvatten die een aanraking en aanreiking doen op het omgaan met lijden. Appelo’s kracht ligt erin dat hij waardevolle en bruikbare omgangsvormen met het lijden aanbiedt.

Appelo’s boek Leren lijden doet aanspraak op alle betrokkenen, zowel vanuit historisch, collectief en individueel perspectief. Degene die het op wil pakken, bestelt het boek.