Adem minder, voel je beter! De Buteyko methode

Door Hilke Vrensen
Gecertificeerd Buteykotherapeut
Buteykotraining.nl

Buteyko methode
We hebben zuurstof nodig om te leven. Onze manier van ademen bepaalt hoe we de zuurstof tot ons nemen. Prof. Buteyko ontdekte dat juist een diepe ademhaling zorgt voor een tekort aan zuurstof in de cellen.

 

‘Adem maar eens lekker diep in en uit’ is een veelgehoord mantra. Diep ademhalen lijkt immers gezond en helpt ontspannen. Maar het tegendeel is waar, ontdekte de Russische fysioloog Konstantin Buteyko (1923-2003). De door hem ontwikkelde Buteyko methode verbeterde de gezondheid van duizenden mensen over de hele wereld door hen juist minder diep te laten ademhalen. Hoe kan dat?

We ademen vaak te diep en te veel

Om de Buteyko methode te begrijpen is het goed om te kijken naar de manier waarop wij ademen. We weten allemaal dat zuurstof belangrijk is, het is onze levensbron. Onze cellen en organen hebben zuurstof nodig. Dus ademen we flink diep in. Wat weinig mensen weten is dat we met een minder diepe inademing evenveel zuurstof opnemen als met een diepe ademhaling. Dat heeft te maken met de hemoglobine in ons bloed.

Ademhaling afstemmen op de mate van inspanning

Hemoglobine zit in onze rode bloedlichaampjes en transporteert zuurstof naar onze cellen en organen. Al bij een minimale inademing is onze hemoglobine voor 98% verzadigd met zuurstof. Een diepere ademhaling zorgt in een rustige situatie niet voor meer zuurstof. Dat is alleen het geval wanneer we daadwerkelijk meer energie verbruiken, bijvoorbeeld tijdens het sporten. Veel mensen ademen te veel en te diep voor de inspanning van dat moment. Dit overmatig ademen noemen we ook wel hyperventilatie. In tegenstelling tot de gangbare opvatting, adem je volgens Buteyko boven de norm wanneer je in een rustige situatie diep ademt.

Koolstofdioxide is meer dan een afvalstof

Behalve zuurstof, speelt ook koolstofdioxide (CO2) een grote rol bij het ademen. Bekend is dat koolstofdioxide een afvalstof is die we uitademen. Maar wat minder bekend is dat koolstofdioxide essentieel is voor het loslaten van de zuurstof uit de hemoglobine. Hoe hoger het koolstofdioxide peil in onze longblaasjes, hoe beter de zuurstof wordt afgegeven aan de cellen in ons lichaam. Dit heet in de fysiologie ‘het effect van Bohr’. Volgens de norm moeten wij 6,5% koolstofdioxide in onze longblaasjes hebben voor een optimaal zuurstoftransport.

De paradox: meer ademen zorgt voor minder zuurstof in je cellen

Door overmatig te ademen, verlies je teveel koolstofdioxide. Wat je inademt, adem je immers ook uit. Het gevolg is dat de zuurstof blijft plakken aan de hemoglobine en niet zijn weg vindt naar de cellen en organen. Meer inademen dan past bij je inspanning heeft dus een tegengesteld effect: omdat je ook meer uitademt en dus teveel koolstofdioxide verliest, wordt er juist minder zuurstof naar je cellen getransporteerd!

Je lichaam beschermt je

Jouw lichaam wil je beschermen. Het wil ervoor zorgen dat de zuurstof naar je cellen en organen kan. Wanneer het koolstofdioxide gehalte te laag is, neemt je lichaam dan ook maatregelen. Als meest voorkomende beschermingsreactie verkrampen gladde spierweefsels in je lichaam om het ademhalen te bemoeilijken. Het doel hiervan is om de koolstofdioxide te behouden en te laten stijgen. Er ontstaat slijm, een zwelling of zelfs een ontsteking. Bij astma is vooral uitademen vaak lastig. Ook een verstopte neus, zorgt ervoor dat ademhalen moeilijker wordt. Bij slaapapneu stopt het ademhalingssysteem tijdelijk zelfs helemaal. Welke aandoening zich manifesteert is per persoon verschillend.

Oorzaak van chronische klachten

Prof. Buteyko ontdekte dat de oorzaak van veel chronische klachten en aandoeningen zoals astma, slaapapneu en hyperventilatie eigenlijk beschermingsreacties van het lichaam zijn. Het zijn reacties op het ontstaan van een tekort aan koolstofdioxide dat wordt veroorzaakt door diepe ademhaling.

De Buteyko methode normaliseert je ademhaling

De Buteyko methode is een wetenschappelijk bewezen ademtherapie. De kern is het geleidelijk verminderen van de diepte van de ademhaling. Je ademhaling wordt genormaliseerd. Ontspanning is hierbij essentieel. Ontspanning van je spieren en met name van de buik, zorgt dat de ademhaling rustiger wordt. Wanneer je last hebt van aanvallen, leer je eerst om deze op te heffen en te voorkomen. Ook leer je om door je neus te ademen. Speciale oefeningen helpen je om de ademhaling rustiger te maken, zodat deze past bij de inspanning van het moment. Uiteindelijk verminderen daardoor chronische aandoeningen of verdwijnen zij zelfs helemaal.

Genees jezelf

De Buteyko methode heeft al talloze mensen geholpen – zowel volwassenen als kinderen – maar is zeker geen wondermiddel. Het is een methode die veel doorzettingsvermogen en discipline vereist. Voor een optimaal effect moet je de eerste paar maanden drie maal per dag ademhalingsoefeningen doen van circa twintig minuten. Het is aan te raden je daarvoor te laten trainen door een erkende Buteykotherapeut. In Nederland beschikken therapeuten die aangesloten zijn bij de Vereniging Buteyko Therapeuten (VBT) over de vereiste kwalificaties. Jouw therapeut leert je hoe je er zelf voor kunt zorgen dat je je beter voelt door minder te ademen!

Verder lezen

Wil je meer lezen over de Buteyko methode dan is het boek Leef gezond, adem rustig een geschikt boek. Het is geschreven door Masha Anthonissen-Kotousova, zij is opgeleid door prof. Buteyko en heeft de kennis dus uit eerste hand.